Acil Durum
Yaygın ülseratif lezyonlar veya sistemik yayılım görülen hastalarda erken antifungal tedavi başlanmalıdır.
Zoonoz Hastalık
Evet.
Sporotrichosis
Tanım
Sporothrix türlerinin neden olduğu, deri ve deri altı dokularda nodüler ve ülseratif lezyonlarla seyreden, zoonotik öneme sahip fungal enfeksiyondur.
Etken
Sporothrix schenckii kompleksi (Sporothrix schenckii, Sporothrix brasiliensis, Sporothrix globosa).
Bulaşma
Travmatik yaralanmalarla mantarın deriye inokülasyonu sonucu gelişir. Kedilerde enfekte lezyonlar ve tırmalama/ısırma ile hayvanlar ve insanlara bulaşabilir.
Risk Faktörleri
Dış ortamda yaşama, diken ve bitki yaralanmaları, avcılık davranışı, bağışıklık baskılanması ve enfekte kedilerle temas.
Kuluçka Süresi
Genellikle 1-12 hafta arasında değişir.
Klinik Bulgular
Subkutan nodüller, ülserler, fistüller, irinli akıntı, lenfatik damar boyunca yayılan nodüller, bölgesel lenfadenomegali ve kronik yara lezyonları görülebilir.
Tanı
Sitoloji, mantar kültürü, histopatoloji, PCR ve biyopsi ile tanı konulur.
Ayırıcı Tanılar
Phaeohyphomycosis, bakteriyel apseler, mikobakteriyozis, neoplaziler ve yabancı cisim granülomları.
Laboratuvar Bulguları
Sitoloji ve histopatolojide puro (sigara) şeklindeki maya hücrelerinin görülmesi tanıyı destekler. Mantar kültürü tanıda altın standarttır.
Tedavi
İtrakonazol ilk tercih ilaçtır. Gerektiğinde Potasyum İyodür (özellikle atlarda), Terbinafin veya Amfoterisin B kullanılabilir.
Prognoz
Lokal olgularda iyi, yaygın sistemik olgularda temkinlidir.
Korunma
Enfekte hayvanlarla temas sırasında eldiven kullanılması, yara hijyenine dikkat edilmesi ve enfekte kedilerin izolasyonu önerilir.
Aşılama
Ticari aşı bulunmamaktadır.
Bildirimi Zorunlu mu?
Hayır.
Klinik Önemi
Veteriner hekimlikte en önemli zoonotik fungal deri hastalıklarından biridir.
Gorulme Sikligi
Nadir
Referans İlaçlar
İtrakonazol, Potasyum İyodür, Terbinafin, Amfoterisin B
Notlar
Kediler zoonotik bulaşmada en önemli rezervuarlardan biridir. Sporothrix brasiliensis özellikle kedilerde daha ağır seyreden enfeksiyonlara neden olabilir.
